TEFAS (Türkiye Elektronik Fon Ticareti Sistemi), Borsa İstanbul tarafından oluşturulan bir platformdur ve burada işlem gören fonlar, Türkiye'de mukim bireyler için özel vergi avantajları sunar. Ancak TEFAS fonlarının ne olduğunu ve nasıl seçileceğini tam olarak bilen yatırımcı sayısı düşüktür.

TEFAS Nedir ve Neden Önemlidir?

TEFAS, 2005 yılında Borsa İstanbul tarafından kurulmuş bir sistemdir. Bu sistem sayesinde yatırımcılar, elektrik hesap numarası (IBAN) benzeyen bir sistemle fonları kolayca alıp satabilirler. Vergi açısından ise TEFAS fonları, 2021 yılından sonra büyük bir avantaj kazandı: bu fonlardan elde edilen kâr için beş yıldan uzun süredir tutuluyor ise vergi muafiyeti vardır. Bu, borsa hisse senedi satışlarında uygulanan %10 vergi oranından çok daha avantajlıdır.

TEFAS Fonlarının Türleri:

  1. Para Piyasası Fonları: Banka hazine bonoları ve mevduat gibi düşük riskli araçlara yatırım yapan fonlardır. Getirisi düşük ama riskli de değildir. Aylık getiriler bazen %1-2 arasında yer alır.
  1. Borç Enstrümanları Fonları: Devlet iç borçlanma senetleri (DBS) ve şirket tahvilleri gibi araçlara yatırım yapan fonlardır. Orta düzey risk taşırlar. Getiri %8-15 arasında yer alabilir.
  1. Hisse Senedi Fonları: Borsada işlem gören hisse senetlerine yatırım yapan fonlardır. Yüksek risk taşırlar ama yüksek getiri potansiyeli vardır. Getiri %20-50 arasında değişebilir (negatif de olabilir).
  1. Karma Fonlar: Hisse senedi, tahvil ve diğer araçların karışımından oluşan fonlardır. Orta düzey risk taşırlar ve orta düzey getiri sunarlar.
  1. Türev Enstrümanları Fonları: Vadeli işlem, opsiyonlar gibi ileri enstrümanları kullanan fonlardır. Çok yüksek risk taşırlar ve profesyonel yatırımcılara uygun değildir.

En İyi Fon Nasıl Seçilir?

Fon seçimi yapılırken, objektif kriterler kullanılmalıdır:

1. Risk Profilinizi Bilin: Sizin risk toleransınız nedir? 10 yıllık bir yatırım ufkunuz varsa, hisse senedi ağırlıklı fonlar tercih edilebilir. Ancak 2 yıl içinde para ihtiyacınız varsa, para piyasası fonları daha uygun olur. Reel Getiri uygulamasında risk profili tespit ettikten sonra, uygun fon türünü seçmelisiniz.

2. Geçmiş Performansı Değerlendirin: Bir fonun geçmiş 1, 3 ve 5 yıllık getirilerine bakın. Ancak geçmiş performans gelecek getiriyi garantilemez. Performansın daha iyi olduğu dönemlerde fon yöneticisi değişmişse, bu da önemlidir.

3. Fon Yönetim Ücreti: Her fon, yatırılan paranın belli bir yüzdesini yönetim ücreti olarak alır. Bazı fonlar %0.5 alırken, bazıları %2 alabilir. Düşük ücret yüksek ücrete göre daha avantajlıdır. Yıllık %0.5-1 arasında ücret makuldür.

4. Fon Büyüklüğü: Çok küçük fonlar kapatılabilir veya birleştirilebilir risk taşırlar. Çok büyük fonlar ise, yönetim kabiliyeti düşebilir. 50-500 milyon dolar aralığında olan fonlar genellikle daha stabildir.

5. Fon Yöneticisinin Kariyeri: Fon yöneticisi, o fonun başında ne kadar süredir? İyi bir geçmişi olan yöneticiler, getiri açısından daha güvenilir olabilir.

Pratik Başlangıç:

Başlangıç yatırımcılarıysa, bir hisse senedi fonu ile bir tahvil fonunun karışımıyla başlanabilir. Örneğin %60 hisse senedi fonu, %40 tahvil fonu karışımı, orta-yüksek getiri ile orta risk sunar. Yıllık bazda, en az bir kez fon performansınızı kontrol edin ve gerekirse yeniden dengelemesini yapın.